 |
Hình ảnh Đại bazar ở Tehran, Iran, ngày 15 (giờ địa phương). / Reuters·Yonhap |
Các cuộc biểu tình chống chính phủ tại Iran kéo dài khoảng ba tuần qua dường như đã tạm thời lắng xuống trong bối cảnh chính quyền mạnh tay đàn áp.
Tuy nhiên, Mỹ vẫn duy trì “chiến lược kép”, song song áp đặt trừng phạt và gia tăng sức ép ngoại giao, trong khi không hoàn toàn loại trừ khả năng hành động quân sự. Israel và nhiều quốc gia Ả Rập chủ chốt liên tiếp gửi thông điệp kêu gọi Mỹ kiềm chế can thiệp quân sự do lo ngại xung đột leo thang.
◇ Iran: Biểu tình đường phố giảm nhiệt nhưng… “sự im lặng là hệ quả của nỗi sợ”
Theo Reuters, Wall Street Journal (WSJ) và New York Times (NYT) ngày 15 (giờ địa phương), trong vài ngày gần đây, các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn tại Tehran và nhiều thành phố lớn đã giảm đáng kể. Diễn biến này được phân tích là hệ quả của các biện pháp trấn áp đẫm máu trên diện rộng, phong tỏa internet toàn diện, cùng việc triển khai Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và các đơn vị đặc nhiệm quân đội.
WSJ nhận định rằng “chế độ đã bóp nghẹt các cuộc biểu tình đường phố bằng sự cai trị sắt đá chưa từng có tiền lệ”, đồng thời cho rằng sự yên ắng hiện nay không phải là ổn định mà có thể là kết quả của nỗi sợ hãi. Các tổ chức nhân quyền ước tính số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình đã vượt từ 2.600 đến 3.400 người, trong khi số người bị bắt giữ lên tới hơn 18.000 người.
Chính phủ Iran coi các cuộc biểu tình là bạo loạn do thế lực bên ngoài giật dây và dùng lập luận này để biện minh cho phản ứng cứng rắn. Tuy nhiên, trước những đồn đoán gần đây về khả năng tiến hành các vụ xử tử quy mô lớn, giới chức tư pháp Iran đã lên tiếng giải thích rằng không có kế hoạch thi hành án tử hình đối với một số trường hợp tham gia biểu tình.
◇ Mỹ trừng phạt các quan chức đàn áp và mạng lưới tài chính “ngầm”
Mỹ đã lựa chọn tăng cường trừng phạt tài chính và nhân quyền thay vì hành động quân sự trước mắt. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ cùng ngày đã đưa Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC) Ali Larijani, cùng các chỉ huy IRGC và lực lượng chấp pháp (LEF), vào danh sách trừng phạt mới. Những cá nhân này bị cáo buộc chịu trách nhiệm chỉ huy các cuộc trấn áp đẫm máu nhằm vào dân thường tại các tỉnh như Fars và Lorestan.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố: “Theo chỉ đạo của Tổng thống Trump, chúng tôi trừng phạt các lãnh đạo chủ chốt liên quan đến việc đàn áp tàn bạo người dân Iran”, đồng thời nhấn mạnh rằng “Mỹ đứng về phía người dân Iran đang yêu cầu tự do và công lý”.
OFAC cũng đồng thời áp đặt trừng phạt đối với mạng lưới tài chính “bóng tối” liên kết với các ngân hàng quốc doanh Iran, nhằm cắt đứt các kênh rửa tiền từ nguồn thu dầu mỏ và hóa dầu ở nước ngoài. Biện pháp này được đánh giá là đòn tấn công trực diện vào nguồn tài chính cốt lõi của chính quyền Iran.
◇ Nhà Trắng: “Nếu việc giết chóc tiếp diễn sẽ có hậu quả nghiêm trọng”… vẫn để ngỏ lựa chọn quân sự
“Chính quyền Iran rơi vào ngõ cụt, nhưng chưa sụp đổ ngay”
Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết trong buổi họp báo cùng ngày rằng “Tổng thống và ê-kíp của ông đã gửi thông điệp tới chính quyền Iran rằng nếu các hành vi giết chóc tiếp tục, sẽ có những hậu quả nghiêm trọng”, đồng thời khẳng định “mọi lựa chọn vẫn đang được đặt trên bàn”.
Bà Leavitt nói thêm rằng Mỹ đã xác định kế hoạch xử tử khoảng 800 trường hợp tại Iran đã bị dừng lại, và Tổng thống Trump đánh giá đây là “tin rất tốt”. Tuy nhiên, bà không tiết lộ nguồn thông tin.
Trong cuộc phỏng vấn với Reuters cùng ngày, Tổng thống Trump nhận định về tình hình Iran rằng “chúng ta cần theo dõi từng ngày”, đồng thời không công khai kêu gọi can thiệp quân sự ngay lập tức hay thay đổi chế độ. Ông cũng giữ thái độ dè dặt khi nhắc tới nhân vật đối lập Reza Pahlavi, cho rằng “ông ấy có vẻ là người tốt, nhưng chưa rõ nhận được bao nhiêu sự ủng hộ trong nội bộ Iran”.
WSJ dẫn các cuộc thảo luận nội bộ chính quyền Mỹ cho biết những báo cáo đã được trình lên Tổng thống Trump, trong đó cảnh báo rằng một cuộc tấn công quân sự quy mô lớn không bảo đảm sẽ khiến chính quyền Iran sụp đổ, mà trái lại có thể làm bùng phát xung đột lan rộng trong khu vực.
Reuters, dẫn đánh giá của các chuyên gia Trung Đông, nhận định rằng chính quyền Iran đang bị dồn vào ngõ cụt chiến lược, nhưng chưa thể coi là đã bước vào giai đoạn sụp đổ ngay lập tức.
◇ Israel và các nước Ả Rập kêu gọi “kiềm chế tấn công quân sự”
NYT đưa tin Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã đề nghị Tổng thống Trump hoãn các kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran. Giới quốc phòng Israel đánh giá số người biểu tình thiệt mạng gần đây đã giảm, do quy mô biểu tình thu hẹp sau khi internet bị phong tỏa và các biện pháp trấn áp được tăng cường.
Qatar, Saudi Arabia, Oman và Ai Cập cùng nhiều quốc gia Ả Rập khác cũng đã kêu gọi Mỹ kiềm chế hành động quân sự. Các nước này bày tỏ lo ngại rằng nếu Mỹ tấn công Iran, các hành động trả đũa nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ và Israel có thể dẫn tới một cuộc chiến toàn diện ở Trung Đông.
Bộ trưởng Quốc vụ phụ trách đối ngoại Saudi Arabia, Adel al-Jubeir, nhấn mạnh: “Chúng tôi cho rằng các vấn đề cần được giải quyết thông qua đối thoại và đàm phán”.
Ha Man-joo
ⓒ "젊은 파워, 모바일 넘버원 아시아투데이"
이 기사의 카테고리는 언론사의 분류를 따릅니다.